Wijzigingen REACH en CLP (2025-2026): Gevolgen voor Bedrijven

Overzicht van de belangrijkste wijzigingen in REACH en CLP voor 2025-2026 en wat Nederlandse bedrijven moeten doen volgens de Arbowet.

De Europese wetgeving voor chemische stoffen ondergaat een omvangrijke modernisering. Zowel de CLP-verordening (Indeling, etikettering en verpakking) als de REACH-verordening worden aangescherpt om de doelstellingen van de Europese Green Deal en de Chemicals Strategy for Sustainability te realiseren.

Voor Nederlandse bedrijven betekenen de jaren 2025 en 2026 een overgangsperiode met striktere verplichtingen rondom productclassificatie, etikettering en veiligheidsinformatiebladen (VIB's). Daarnaast werken deze Europese regels direct door in de nationale arbeidsomstandighedenwetgeving (Arbowet en Arbobesluit).

Nieuwe gevarenklassen en deadlines onder CLP

In 2023 zijn via Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/707 nieuwe gevarenklassen geïntroduceerd in CLP. De overgangstermijnen bereiken in 2025 en 2026 cruciale mijlpalen:

• Hormoonontregelende stoffen (Endocrine Disruptors - ED): Onderverdeeld in effecten op de menselijke gezondheid (Categorie 1 en 2) en het milieu (Categorie 1 en 2).
• PBT en vPvB: Stoffen die persistent, bioaccumulerend en toxisch zijn, of zeer persistent en zeer bioaccumulerend.
• PMT en vPvM: Stoffen die persistent, mobiel en toxisch zijn, of zeer persistent en zeer mobiel.

Voor stoffen die op de markt worden gebracht, geldt de verplichte toepassing van deze nieuwe klassen vanaf 1 mei 2025 (voor nieuwe stoffen) en 1 november 2026 (voor stoffen die al in de toeleveringsketen circuleren). Voor mengsels gelden overgangstermijnen tot 1 mei 2026 (nieuwe mengsels) en 1 mei 2028 (bestaande mengsels). Fabrikanten en downstream-gebruikers moeten hun dossiers herzien en gevarenpictogrammen en H-zinnen (zoals EUH430 en EUH440) toevoegen aan etiketten en VIB's.

Herziening van de CLP-verordening: Etikettering en e-commerce

Naast de nieuwe gevarenklassen heeft de Europese wetgever de algemene CLP-verordening herzien. Deze wijzigingen treden tussen 2025 en 2026 stapsgewijs in werking:

• Leesbaarheid van etiketten: Er gelden aangescherpte voorschriften voor minimale lettergroottes, regelafstanden en het contrast van etiketten. Dit voorkomt dat waarschuwingen onleesbaar klein worden afgedrukt.
• Uitklapbare etiketten (fold-out labels): Er zijn strengere regels over wanneer en hoe uitklapetiketten mogen worden ingezet.
• Digitale etikettering: Bepaalde verplichte informatie mag via een gegevensdrager (zoals een QR-code) digitaal worden aangeboden, mits de meest kritische veiligheidsinformatie fysiek op het etiket blijft staan.
• Verkoop op afstand (online winkels): Webshops die chemische mengsels verkopen aan consumenten of professionele afnemers moeten alle relevante gevareninformatie (inclusief pictogrammen, signaalwoorden en H-zinnen) zichtbaar tonen vóórdat de aankoop wordt voltooid.

REACH-ontwikkelingen: PFAS en restricties

Binnen REACH ligt de focus in 2025 en 2026 op de voortgang van restrictiedossiers onder Bijlage XVII:

• Universele PFAS-restrictie: Het voorstel van vijf Europese lidstaten (waaronder Nederland via het RIVM) om vrijwel alle PFAS-verbindingen te verbieden, wordt door ECHA's comités RAC en SEAC per sector beoordeeld. Bedrijven moeten inventariseren waar PFAS in hun processen en producten voorkomen om tijdig alternatieven te testen.
• Synthetische polymeermicrodeeltjes (microplastics): De geleidelijke uitfasering onder REACH Bijlage XVII loopt verder door, waarbij rapportageverplichtingen en sectorale verboden stapsgewijs van kracht worden.
• VIB-conformiteit (Verordening 2020/878): Sinds 1 januari 2023 moeten alle VIB's voldoen aan het vernieuwde format van Bijlage II bij REACH. In 2025 moeten de nieuwe CLP-classificaties (zoals ED-eigenschappen in Rubriek 2.3, 11 en 12) consistent in deze bladen worden geïntegreerd.

Verplichtingen onder de Nederlandse Arbowet

Voor Nederlandse werkgevers hebben Europese CLP- en REACH-wijzigingen rechtstreeks gevolgen op grond van de Arbowet en hoofdstuk 4 van het Arbobesluit:

1. Register van gevaarlijke stoffen: Bedrijven zijn verplicht een actueel overzicht bij te houden van alle aanwezige chemische stoffen en mengsels, inclusief actuele VIB's in het Nederlands.
2. Arbeidshygienische strategie bij CMR-stoffen: Zodra een stof opnieuw wordt ingedeeld als kankerverwekkend, mutageen of reprotoxisch (CMR), of als hormoonontregelaar, geldt een wettelijke vervangingsplicht. Als vervanging technisch niet uitvoerbaar is, moeten brongerichte maatregelen en gesloten systemen worden toegepast.
3. Blootstellingsbeoordeling in de RI&E: De Risico-Inventarisatie en -Evaluatie moet worden herzien wanneer nieuwe gevaareigenschappen of aangescherpte grenswaarden bekend worden.

Praktisch stappenplan voor bedrijven

• Inventariseer uw portfolio: Controleer welke grondstoffen en producten stoffen bevatten die mogelijk onder de nieuwe ED-, PBT- of PMT-criteria vallen.
• Vraag actuele VIB's op: Zorg dat u van al uw leveranciers de meest recente Nederlandstalige veiligheidsinformatiebladen ontvangt en archiveert.
• Controleer webshops en marketing: Pas e-commerce platforms aan zodat gevaarsinformatie conform de herziene CLP-regels vooraf zichtbaar is.
• Pas werkplekinstructiekaarten (WIK's) aan: Informeer operationele medewerkers over gewijzigde etiketten en gevarenzinnen.
• Herzie de RI&E: Werk het register gevaarlijke stoffen bij en evalueer of blootstellingsniveaus opnieuw moeten worden berekend of gemeten.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wanneer moeten de nieuwe CLP-gevarenklassen vermeld staan op het VIB?

Voor stoffen geldt dat de nieuwe klassen (ED, PBT, PMT) vanaf 1 mei 2025 verplicht zijn voor nieuwe stoffen en uiterlijk 1 november 2026 voor reeds geregistreerde stoffen. Voor mengsels ligt deze deadline op 1 mei 2026 (nieuw) en 1 mei 2028 (bestaand). Zodra een leverancier een stof herclassificeert, moet het VIB direct worden bijgewerkt.

Wat verandert er specifiek voor webshops die chemische producten verkopen?

Onder de herziene CLP-verordening moet bij verkoop op afstand alle verplichte gevareninformatie (gevarenpictogrammen, signaalwoord, gevarenaanduidingen en aanvullende EUH-zinnen) duidelijk en leesbaar zichtbaar zijn op de productpagina voordat de koper de bestelling plaatst.

Wat is de verwachte impact van het PFAS-voorstel in 2025-2026?

Hoewel het algemene PFAS-verbod naar verwachting pas later formeel wordt aangenomen, voltooien ECHA's comités (RAC en SEAC) in 2025-2026 hun opinies. Bedrijven moeten nu al leveranciers bevragen op de aanwezigheid van PFAS om continuïteitsrisico's te vermijden.

Hoe beïnvloedt een nieuwe CLP-indeling onze RI&E onder de Arbowet?

Als een stof door CLP-wijzigingen wordt geclassificeerd als hormoonontregelend of CMR, moet het register gevaarlijke stoffen direct worden aangepast. Werkgevers moeten de RI&E herbeoordelen, blootstelling opnieuw kwantificeren en onderzoeken of vervanging (substitutie) verplicht is volgens de arbeidshygiënische strategie.